سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

395

تاريخ ايران ( فارسى )

را به من در مسافرت خودم نشان دادند . بارى در آخر شب محمد صالح خان و محمد قلى خان افشار وارد محوطهء سلطنتى شدند ، پس از جستجوئى نادر را پيدا كرده و به او حمله بردند و نادر در ضمن پيكار و جنگ كشته شد . با آنكه قاتلين ، او را در خواب غافلگير ساخته بودند معذلك قبل از آنكه صالح خان او را نقش زمين كند نادر دو نفر را بقتل رسانيد . صفات او تجزيه و تحليل اخلاق و صفات نادر شاه اشكالى ندارد ، وى هيكلى با شكوه با ظاهرى زيبا و صدائى رعدآسا داشت ، دلاورى بىباك و ثابت عزم و نيز پيشوا و فرماندهى مادرزاد بود و با تبر جنگى خود به طرف شهرت و نام قطع طريق نمود . داراى حافظه‌اى شگفت‌انگيز و مردى وافرى بود . بعلاوه ثابت نمود كه در فنون جنگى مهارتى بسزا دارد . در اوائل عمر خود طبعى كريم و بخشنده داشت و بطوريكه ابراهام‌كرت ميگويد از خطاياى زيردستان حاضر بود چشم‌پوشى كند ، او پس از بچنگ آوردن غنائم دهلى يك آدم خسيس و لئيمى گرديد ، در لشگركشيهاى اوليهء خود رويهء معتدلى داشت ولى بعدا تغيير رويه داده و بخونريزيهاى بىجهت و بىسبب دست ميزد و در اواخر عمر شديدا تشنهء خون شده بود ، بعدا بر اثر شكست از لزگيها و نيز كور كردن پسرش چنان كه ميرزا مهدى خان ميگويد او را در يك افراط هولناكى انداخت كه ذكرش از خاطرها نخواهد رفت ، او پرورش شدهء يك فاميل سنى بود و بدين سبب نسبت برؤساى مذهبى فرقهء شيعه خصومت شديدى ابراز نموده و عايدات زيادى كه آنها داشتند همه را گرفته ضبط مينمود . براى اتحاد اسلام بوسيلهء الغاء عقائد و اصول شيعه سعى بليغ نمود ولى كاملا غير موفق و ناكامياب بود . نادر بعدا خواب تشكيل يك مذهب جديد را ديده و در اواخر عمرش در تعقيب اين نظريهء خود دستور داد كتب عهد عتيق و جديد ( توراة و انجيل ) را ترجمه كنند . از حيث سياست و ادارهء كشور نيز كاملا شكست خورد ، هرچند كه مايل بود بىعدالتىها را شديدا تنبيه و مجازات كند ولى ملتفت نبود كه براى استقرار موقعيت خود بايد ايران را خوش و كامران دارد . نادر در جشن پيروزى خود در هندوستان